भोटेकोशी बाढीले रसुवामा ठूलो क्षति, एक महिना पूरा

भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले ठूलो मात्रामा मानवीय र भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। यस प्राकृतिक प्रलयले बस्ती, सडक र जलविद्युत आयोजनाहरूमा गम्भीर क्षति पुर्‍याउनुका साथै दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा समेत असर पारेको छ। विपत्तिपछि बालबालिकाको स्वास्थ्य, शिक्षा र संरक्षणका साथै बजारमा बढ्दो महँगी नियन्त्रण गर्न सरकारको निगरानी आवश्यक देखिएको छ।

२०८३ भदौ १० गते भोटेकोशी र त्रिशूली नदी प्रणालीमा आएको भीषण आकस्मिक बाढीले अकल्पनीय मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। इसिमोड र अन्य साझेदार संस्थाका वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो बाढी उच्च हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असरका कारण उत्पन्न भएको हो। बाढीका कारण पाँच हजारभन्दा बढी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन छन् भने सडक, जलविद्युत र अन्य पूर्वाधारमा गम्भीर क्षति पुगेको छ। यस विपत्तिपछि नेपाल सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग जलवायु न्यायको माग गरिरहेको छ।

२०८३ भदौ १० गते भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। यस विपद्मा परी हजारौँ मानिस विस्थापित भएका छन् भने पाँच हजारभन्दा बढी व्यक्ति अझै सम्पर्कविहीन रहेका छन्। बाढीले सडक, पुल, बस्ती र जलविद्युत् आयोजनाहरूमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएपछि सरकारलाई यसलाई 'जलवायुजन्य विपद्' घोषणा गर्न माग गरिएको छ। इसिमोड र नेपाल तथा चीनका वैज्ञानिकहरूले यो घटनालाई उच्च हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असरका रूपमा विश्लेषण गरेका छन्।

गत भदौ १० गते उच्च हिमाली क्षेत्रबाट सुरु भएको विनाशकारी बाढीले भोटेकोशी र त्रिशूली नदी तटीय क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। यस विपद्का कारण रसुवा, नुवाकोट र धादिङ लगायतका जिल्लाहरूमा मानवीय क्षति हुनुका साथै सडक, पुल र जलविद्युत् आयोजनाहरू ध्वस्त भएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र (इसिमोड) र अन्य साझेदार संस्थाका वैज्ञानिकहरूले यस बाढीलाई जलवायु परिवर्तनको असरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। प्रभावित समुदायहरूले दीर्घकालीन पुनर्स्थापना र विपद् व्यवस्थापन कानुनमा परिमार्जन गर्न माग गरेका छन्।

रसुवाको भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीको एक महिना पुग्दा पनि खोज, उद्धार तथा राहत वितरण जारी छ भने पुनर्निर्माण ठूलो चुनौती बनेको छ। बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङलगायत जिल्लामा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार ७,५०० भन्दा बढी घर तथा करिब ३३,००० प्रभावित मानिसको स्थानान्तरण र पुनर्स्थापना आवश्यक छ। राष्ट्रिय योजना आयोगले एक महिनाभित्र क्षतिको पूर्ण विवरण तयार गर्ने तयारी गरेको छ, जसमा मृतकका परिवारलाई दिइने राहत पनि समावेश हुनेछ। क्षतिको यकिन तथ्याङ्क अझै अस्पष्ट छ र हजारौँ मानिस सम्पर्कविहीन छन् भने प्रभावित समुदायले दीर्घकालीन पुनर्स्थापना र जलवायु न्यायको माग गरिरहेका छन्।

गत भदौ १० गते भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लामा ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍यायो। बाढीबाट ३३ हजारभन्दा बढी नागरिक प्रभावित भएका र ७ हजार ५०० भन्दा बढी घर क्षति पुगेका छन् भने एक महिना बित्दा पनि धेरै बेपत्ता छन्। खोज, उद्धार तथा राहत वितरण जारी रहेको छ भने सरकारले पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणको तयारी अघि बढाएको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगले क्षतिको पूर्ण विवरण तयार गर्ने र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले उद्धार तथा राहतको नेतृत्व गरिरहेको छ।